Czy współczesne miasta mogą stać się przestrzenią prawdziwej deliberacji i współdecydowania obywateli? W inauguracyjnym spotkaniu projektu „Participatory and Deliberative Democracy Hub” rozmawialiśmy o ewolucji polityk miejskich, od starożytnych agor po współczesne metropolie, oraz o tym, jak idee demokratycznego współdecydowania mogą kształtować miasta przyszłości.
Punktem wyjścia do dyskusji była głośna i szeroko komentowana książka Davida Graebera i Davida Wengrowa „The Dawn of Everything. A New History of Humanity” (Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości), która podważa tradycyjne narracje o rozwoju cywilizacji i źródłach władzy. Autorzy, odpowiednio antropolog i archeolog, przedstawiają alternatywną wizję historii człowieka, ukazując, że społeczeństwa w różnych epokach i kulturach często eksperymentowały z różnymi formami organizacji społecznej, w tym demokratycznymi i deliberacyjnymi. Książka inspiruje do refleksji nad tym, że hierarchia, własność i państwo nie są nieuchronnymi etapami rozwoju, lecz wyborem kulturowym, a przeszłość może dostarczyć współczesnym społeczeństwom inspiracji do poszukiwania bardziej sprawiedliwych, partycypacyjnych modeli współżycia. Pomimo tych inspirujących (i nieco idealistycznych i prezentystycznych wizji kreślonych przez obu autorów) elementów książka spotkała się ze znaczną krytyka środowiska naukowego. Czy słusznie?
Spotkanie otworzyło cykl rozmów poświęconych współczesnym wyzwaniom demokracji i jej historycznym formom. W inaugurującej cykl dyskusji przyjrzeliśmy się politykom miejskim w perspektywie historycznej i cywilizacyjnej – od antycznych agor, przez średniowieczne ośrodki miejskie, aż po współczesne metropolie. Dyskusja stanowiła próbę zrozumienia, jak kształtowały się modele współrządzenia w miastach różnych kultur i epok oraz jakie znaczenie ma dziś idea miasta deliberacyjnego – otwartego, inkuzyjnego i odpornego na wyzwania antropocenu.
W roli prelegentów wystąpili Aldo Vargas-Tetmajer, koordynator Krajowego Punktu URBACT przy Związku Miast Polskich, oraz dr Wojciech Ufel z Uniwersytetu Wrocławskiego – badacz teorii demokracji i innowacji partycypacyjnych. Spotkanie stało się przestrzenią refleksji nad relacją między miastem, polityką publiczną i deliberacją – nad tym, czy współczesne metropolie mogą stać się miejscem rzeczywistego dialogu obywatelskiego oraz jak kształtować miejskie polityki w duchu odporności, równości i współodpowiedzialności społecznej.
Prelegenci:
- Aldo Vargas-Tetmajer – koordynator Krajowego Punktu URBACT w Związku Miast. Wspiera polskich partnerów projektów URBACT, zajmuje się promocją konkursów i osiągnięć sieci projektowych URBACT. Uczestniczy w projektach dot. rozwoju miast realizowanych przez ZMP. Jest aktywny w działaniach dot. polityki miejskiej w UE. Odpowiada również za komunikację i współpracę z krajowymi i zagranicznymi instytucjami w zakresie rozwoju miast. Był członkiem zespołów realizujących projekty badawczo-rozwojowe w programach Interreg, URBACT i Programach Ramowych z zakresu zrównoważonego rozwoju miast;
- dr Wojciech Ufel – politolog i filozof polityki, adiunkt w Instytucie Politologii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz były badacz w projekcie Horyzont 2020 EUARENAS – Cities as Arenas of Political Innovation in the Strengthening of Deliberative and Participatory Democracy realizowanym na Uniwersytecie SWPS. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół współczesnych teorii demokracji, filozofii polityki i problematyki populizmu, a szczególnie nad zagadnieniami deliberacji i demokracji partycypacyjnej. W swoich badaniach łączy refleksję teoretyczną z praktyką społeczną, rozwijając interpretacje demokracji inspirowane filozofią gier językowych Ludwiga Wittgensteina. Interesuje się również relacjami między polityką a wyzwaniami antropocenu i postkolonializmu. Jest autorem monografii „Granice demokracji. Dylematy deliberacji w perspektywie filozofii gier językowych”.
Rozmowę prowadził Bartłomiej Małczyński – pracownik merytoryczny i ekspert w Instytucie Polityk Publicznych, doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych UJ, gospodarz wielu podcastów i konferencji.
